Borsada yatırımcı sayısı kadar, yatırımların hangi büyüklükteki portföylerde toplandığı da önemli. Portföy dağılımı, piyasaya katılımın yapısını ve farklı yatırımcı gruplarının toplam büyüklük içindeki yerini anlamaya yardımcı oluyor.

Paylaşılan karşılaştırmada, gösterilen bütün portföy dilimlerinde hem yatırımcı sayısının hem de toplam portföy değerinin gerilediği görülüyor. Özellikle yüksek tutarlı portföylerdeki değişim dikkat çekiyor.

Ancak bu tabloyu doğrudan “yatırımcılar borsadan çıktı” şeklinde okumadan önce, rakamların neyi ölçtüğünü açıklamak gerekiyor.

Portföy dilimi ne demek?

Portföy dilimi, yatırımcıları sahip oldukları pay senetlerinin değeri üzerinden belirli büyüklük aralıklarına ayırır.

Örneğin 100.001–250.000 TL dilimi, bu aralıkta pay senedi portföyü bulunan yatırımcıları gösterir. Yanındaki portföy değeri ise bu gruptaki yatırımcıların toplamıdır; kişi başına düşen tutar değildir.

Tabloda portföy değerleri milyon TL cinsinden verilmiştir. Dolayısıyla bu dilimin son dönem sütunundaki 76.813 rakamı, toplam 76 milyar 813 milyon TL anlamına gelir.

Portföy büyüklüğü, yatırımcının toplam servetiyle de aynı şey değildir. Bankadaki mevduatı, başka yatırım araçları veya gayrimenkulleri bu tablodan öğrenilemez.

Yüksek tutarlı portföylerde belirgin gerileme

Tabloda 10 milyon TL üzerindeki portföylere sahip yatırımcı sayısı, önceki dönemdeki 33.088’den son dönemde 25.448’e geriliyor. Bu dilimin toplam portföy değeri de yaklaşık 8,24 trilyon TL’den 6,30 trilyon TL’ye düşüyor.

1–5 milyon TL aralığında ise yatırımcı sayısı 278.534’ten 222.765’e, toplam portföy değeri 576,53 milyar TL’den 455,03 milyar TL’ye iniyor.

Daha küçük portföylerde de aynı yönde değişim var. Örneğin 5.001–10.000 TL dilimindeki yatırımcı sayısı 562.168’den 470.784’e gerilemiş.

Bu rakamlar, gösterilen dilimlerde yaygın bir küçülme olduğunu ortaya koyuyor. Bunun ne kadarının satışlardan, ne kadarının fiyat değişimlerinden kaynaklandığı ise yalnızca bu tabloyla belirlenemiyor.

Portföy değeri azalınca para borsadan çıkmış mı olur?

Bir yatırımcının 200 bin TL değerindeki hisseleri, fiyat düşüşüyle 160 bin TL’ye gerileyebilir. Yatırımcı hiç satış yapmasa bile portföyünde 40 bin TL azalma görülür.

Bu nedenle toplam portföy değerindeki düşüşün tamamını borsadan çekilmiş nakit olarak yorumlamak doğru değildir. Fiyat hareketleri, alım ve satımlar ile kapsama giren paylardaki değişimler birlikte değerlendirilmelidir.

Piyasanın büyüklüğündeki gerileme ile yatırımcının hesabından çektiği para farklı ölçümlerdir. İkisini aynı kabul etmek, tablonun anlattığından daha ileri bir sonuca götürür.

Bir dilimdeki yatırımcı sayısı neden azalır?

Portföy dilimleri sabit yatırımcı grupları değildir. Bir yatırımcı, portföyünün değeri değiştiğinde başka bir aralığa geçebilir.

Örneğin 1 milyon 100 bin TL’lik portföyü 950 bin TL’ye gerileyen yatırımcı, hiç hisse satmasa bile 1–5 milyon TL diliminden çıkar ve 500 bin–1 milyon TL dilimine geçer.

Tersine, fiyatların yükselmesi veya yeni yatırım yapılması da üst dilime geçiş sağlayabilir.

Dolayısıyla bir gruptaki yatırımcı sayısının azalması, o kadar kişinin borsadan tamamen ayrıldığı anlamına gelmez. Bunu değerlendirmek için toplam yatırımcı sayısı ve diğer veriler de incelenmelidir.

Tabloyu nasıl değerlendirmeli?

Portföy dağılımı, piyasadaki değişimi tek bir endeks rakamından daha farklı bir açıyla gösterir. Büyük portföylerdeki hareketleri ve farklı büyüklükteki hesapların dağılımını izlemek açısından yararlıdır.

Bununla birlikte yatırımcı davranışına ilişkin güçlü bir yorum yapabilmek için karşılaştırılan tarihlerin ve veri kapsamının açık olması gerekir. Bu görselin dayandığı tabloda dönem tarihleri belirtilmediğinden, değişimi belirli bir ayın veya haftanın sonucu olarak sunmuyoruz.

Ayrıca tablo 1.001 TL’den başlıyor; daha küçük portföy dilimleri yer almıyor. Bu nedenle yalnızca buradaki yatırımcı sayılarını toplayarak borsanın toplam yatırımcı sayısına ulaşılamaz.

Tablonun verdiği temel mesaj, gösterilen portföy dilimlerinde değer ve yatırımcı sayısı bakımından gerileme yaşandığı. Bu gerilemenin nedenlerini açıklamak ise fiyatlar, yatırımcı hareketleri ve dönem bilgisiyle birlikte yapılacak daha kapsamlı bir değerlendirme gerektiriyor.

Rakamlar paylaşılan kaynak görselden aktarılmıştır. “Son dönem” ve “önceki dönem” ifadeleri, görseldeki karşılaştırmayı temsil eder; bugünün verisi anlamına gelmez.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, yatırım tavsiyesi değildir.